شنبه 27 مرداد 1397
نسخه آزمایشی
  • شورا و شهر
  • شماره خبر: 9606194
  • 24 بهمن 1396
  • 21:30
  • امتیاز:5/4
  • امتیاز شما
آشفتگی سیمای شهر، حس تعلق شهروندان را کم می‌کند

گفت‌وگو با سرپرست معاونت معماری و شهرسازی شهرداری کرمان

آشفتگی سیمای شهر، حس تعلق شهروندان را کم می‌کند

در هفته‌های گذشته پرونده‌ای درباره‌ی سیما و منظر شهری با نگاه اختصاصی به نمای ساختمان را باز کردیم و در اولین برگ نظر مردم را در این زمینه جویا شدیم و در برگ بعدی نظر کارشناسان و اساتید دانشگاه را پرسیدیم. در برگ سوم با مسئولان مسکن و شهرسازی که مسولیت کمیته‌ی سیما و منظر شهری را برعهده دارند، گفت‌وگو کردیم و در برگ آخر این پرونده در این فصل؛ به سراغ معاون معماری و شهرسازی شهرداری کرمان رفتیم و با مهندس مریم ایلاقی حسینی در این باره گفت‌وگو کردیم.

• چه عناصری در شکل‌دهی شهر بیش‌تر تاثیر می‌گذارند ؟
شهر بازتابی از مبانی فکری و اندیشه‌ای ایرانیان در نظم بخشیدن به فضای سکونت جمعی خود می باشد. شهر مفهومی است جامع متشکل ازعواملی چون عوامل تاریخی، طبیعی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، مذهبی و... از جمع هم‌زمان ویژگی‌های خاص هر کدام از این عوامل، تاثیرات و تاثرات متقابل آنها و قرارگیری آنها در ذهن آفریننده و مخاطب شهرمفهومی حاصل می‌شود که شهر نام دارد. میزان هماهنگی یک شهر با مختصات محیطی آن درجه‌ی هویت‌مندی شهر را رقم میزند.
هویت یک شهر برآمده از همین عوامل است که بیش از هر جای دیگر در منظر شهر متجلی می‌شود.

• با این توضیحات می‌توانیم بگوییم سیما و منظر یک شهر می‌تواند اطلاعاتی درباره‌ی همه‌ی این عوامل اقتصادی، فرهنگی، مذهبی، طبیعی و... را به بیننده بدهد؟
کسی‌  که وارد شهری می‌شود تاثیر غیرمستقیم این عوامل بر ظاهر شهر را می‌بینند واز تاثیر این عوامل و بسته به مطلوب یا نامطلوب بودن منظر شهری ایجاد شده ناخودآگاه تصویری خوشایند یا برعکس نا خوشایند در ذهن شهروند نقش می‌بندد؛  ممکن است شهری به دلیل شرایط اقتصادی به سمتی رفته باشد که تاثیر عوامل موثر دیگر مانند عوامل طبیعی، تاریخی و... در آن کمرنگ شده باشد، بیننده در این شرایط فقط متوجه نابسامانی موجود در شهر می‌شود. ممکن است این نکته که عوامل اقتصادی باعث نابسامانی شده است را درک نکند اما تاثیر نامطلوب حاصل از بی‌توجهی به این عوامل، آشفتگی و نابسامانی و بی‌هویتی شهر را درک می‌کند.

• نابسامانی و آشفتگی موجود در سیما و منظر شهری چه تاثیری بر شهروندان دارد؟
منظر شهری بر ابعاد روحی، ادراکی و رفتاری مردم اثر می‌گذارد. منظر شهری مطلوب و سازمان یافته و واجد کیفیت‌های انسانی، سبب ایجاد احساس آرامش در افراد و به تبع آن بروز رفتارهای مناسب می‌شود. عکس این مطلب هم صادق است؛ به‌طور مثال ناهماهنگی و تنوع بیش از حد نمای ساختمان‌های مجاور در یک بدنه‌ی خیابان، یا نا‌همخوان بودن طرح، نما، رنگ، مصالح، جنس، خطوط موجود در نما، ارتفاع بدنه و تعداد طبقات باعث می‌شود ذهن و چشم ناظر نتواند نظمی قابل فهم را پیدا کند و این حد از تنوع گیج‌کننده و موجب خستگی و آشفتگی ذهن ناظر می‌شود.
اگر تصاویر خوشایندی در ذهن افراد شکل بگیرد حس تعلق خاطر به شهر ایجاد می‌شود و به دنبال آن احساس مسئولیت و دل‌سوزی در نگه داشتن و مراقبت آن در شهروندان ایجاد می‌شود.
یکی از مهم‌ترین تاثیرهای این بی‌نظمی‌ها، همین عدم تعلق شهروندان به شهر است. آشفتگی‌های شهری باعث می‌شود که شهر تاثیر مطلوبی بر فرد نگذارد و فرد از دیدن شهر حس خوشایندی نداشته باشد و همین امر باعث می‌شود احساس مسئولیت شهروند نسبت به آن محله و یا آن شهر کم شود. شهروند باید به شهرش احساس تعلق خاطر داشته باشد تا خود را نسبت به شهرش مسئول بداند؛ اگر شهروندی نتواند با شهرش ارتباط برقرار کند این احساس تعلق کاهش پیدا می‌کند.

• بین شهری که شهروندانش به آن حس تعلق دارند با شهری که به دلیل نابسامانی، محبوب شهروندانش نیست؛ چه تفاوتی وجود دارد؟
حس تعلق باعث ایجاد ماندگاری طولانی تر و شکل‌گیری سکونت پایدار در محلات مسکونی  شهر می‌شود. در این شرایط شهروند برای زیباتر شدن سیما و منظر شهری آن شهر بیش‌تر تلاش می‌کند و خود را مسئول‌تر می‌داند و این چرخه همین‌طور ادامه پیدا می‌کند؛ البته منظور از سیما و منظر شهری فقط نمای ساختمان نیست؛ آلودگی صوتی، بوی فاضلاب، ترافیک و... همه و همه بر این حس تعلق شهروند به شهر و محله تاثیر دارد. نمای ساختمان بخشی از سیما و منظر شهری در مقیاس خرد است.

• منظورتان از سیما و منظر شهری در مقیاس خرد چیست؟
منظر شهری در مقیاس‌ها و سطوح مختلف قابل رویت و درک است. در تشکیل منظر شهری در هرکدام از این سطوح، عناصر متفاوت و خاصی تاثیر می‌گذارند.
متخصصان، منظر شهری را در سه مقیاس کلان، میانی و خرد بررسی می‌کنند.
آن‌چه هنگام نزدیک شدن به شهر از دور یا آنچه که از یک بلندی مشرف به شهر به صورت دورنمایی از شهر دیده می‌شود، منظر شهری در مقیاس کلان است.
در این مقیاس ساختمان‌ها یا عناصر سازنده‌ی منظر شهری به تنهایی دیده نمی‌شوند، بلکه آن‌چه دیده می‌شود ترکیب کلی بافت شهر و نظم استقرار آن، توده‌های ساختمانی و فضاهای باز اصلی، رنگ و شکل خاص خط آسمان یا عناصر طبیعی شاخص است.
منظر شهری در مقیاس میانی هنگامی مطرح می‌شود که ناظر درون بافت شهری قرار می‌گیرد. در این حالت خیابان‌ها، عناصر تشکیل دهنده‌ی منظر از جمله نمای ساختمان‌ها، ارتفاع بدنه‌ها، فعالیت‌های جاری در شهر، رفتارها و تراکم جمعیتی انسان‌ها، درختان، انواع فضاهای شاخص شهری، میدان‌ها، تقاطع‌ها، محورهای دید به سمت عناصر شاخص و ... اجزای اصلی منظر شهر در مقیاس میانی هستند.
منظر شهری در مقیاس خرد نزدیک‌ترین مواجهه‌ای است که ناظر با شهر دارد. در این مقیاس زاویه‌ی دید محدودتر می‌شود و ناظر می‌تواند بر روی اجزا  متمرکز شود و در قالب عناصری نظیر اجزای نمای ساختمان، جنس و رنگ و مصالح، پنجره‌ها، اجزای کف پیاده‌رو‌ها، باغچه‌ها، مبلمان و تجهیزات شهری تبلور می‌یابد.

• منظر شهری فقط برای کسانی مهم است که در شهر تردد می‌کنند؟
خیر. منظر شهری صرفا خاص شهروندی که در حال عبور از بافت شهری می‌باشد، نیست بلکه برای شهروندی که در منزل سکنی گزیده است و از پنجره به منظر بیرون نگاه می‌کند نیز اهمیت دارد. پنجره‌ای که رو به طبیعت، کوه، درخت و ... باز شود با پنجره‌ای که رو به دیوار بلند همسایه باز می‌شود قطعا تاثیر متفاوتی دارد. البته این نماهای جانبی، نماهای رها شده هستند و در حقیقت دیوارهای جانبی رها شده‌ی ساختمان‌ها، تکرار شونده‌ترین منظر نامناسب شهری هستند.

• منظور از نماهای جانبی چیست؟
نماهای جانبی بخشی از نمای شهری در مقیاس خرد است که کم‌تر به آن توجه شده است. نماهایی که مستقیما رو به عرصه‌های عمومی قرار نگرفته‌اند اما از عرصه‌ها و فضاهای عمومی و معابر یا از خانه‌های مجاور قابل مشاهده می‌باشند. نماهای جانبی جزیی از سیما و منظر شهری به حساب می‌آیند و باید به زیبایی و هویت‌داشتن این‌ها هم توجه شود.  متاسفانه ضوابط و مقررات خاصی برای این بخش هم دیده نشده است و حتی دربرخی ساختمان‌هایی که نمای رو به خیابان‌شان زیباست، طراحی نشده است.

• نظر شما درباره‌ی وضعیت شهرمان از نظر سیما و منظر شهری با همین تقسیم‌بندی کلان، میانی و خرد چیست؟
وضعیت منظر شهری در مقیاس کلان به طور مشخص در رابطه با ویژگی‌های طبیعی، فرهنگی و تاریخی شهر قرار می‌گیرد و میزان تاثیرپذیری شهر از این مختصات نقش مهمی در ایجاد یک منظر شهری با هویت و روشن از شهر دارد. با وضعیت فعلی شهر، واقعا جایگاه عوامل فرهنگی، تاریخی، طبیعی و ... در منظر کلان شهر کرمان کجاست؟!
وضعیت منظر شهری در مقیاس میانی را در بافت‌ها و به خصوص بافت و بناهای تاریخی شهر که در بردارنده‌ی بخش مهمی از هویت تاریخی شهر هستند می‌توان مشاهده کرد. بناهای قدیمی شهر نقش مهمی در زنده کردن خاطرات مردم و برداشت‌های ذهنی آن‌ها از مکان دارند. هویت طبیعی شهر در این مقیاس نیز بروز می‌کند و نقش مهمی در هویت‌مندی منظر شهر دارد.
در مقیاس خرد، مکان‌یابی نامناسب اجزا و عناصر آن، فرم نامتناسب و عدم انطباق با معیارهای زیبا شناختی و عدم کارایی این اجزا در ادراک و برداشت نامطلوب شهروندان از شهر موثر است و این جزئیات اگر برخاسته از ویژگی‌های بومی و فرهنگی نباشد نقش مهمی در بی‌هویتی شهر ایفا می‌کند.
توجه به این نکات را می‌توانیم در معماری قدیم شهرمان ببینیم. در معماری سنتی ما جزئیات فضاها و نماها در کمال دقت طراحی و اجرا می‌شده و اهمیت به کنج‌ها، گوشه‌ها و طراحی متفاوت سایر بخش‌های نما نقش مهمی در ارتقای کیفیت منظر فضاهای عمومی شهری داشته است اما امروزه در بیش‌تر نماها، حاکمیت نگاه اقتصادی را می‌بینیم.

• چه عواملی در بروز این شرایط دخیل بوده‌اند؟
عوامل مختلفی باعث بروز این شرایط شده است. یکی از این عوامل شرایط اقتصادی و نگاه اقتصادی است. یکی نبود ضوابط مشخص است. عامل دیگر نگاه سطحی برخی از مهندسان و فارغ‌التحصیلان مربوط به معماری و سیما و منظر شهری و نمای ساختمان‌ها است. ما در بسیاری از ساختمان‌ها می‌بینیم که ساده‌ترین معیارهای زیباشناختی رعایت نشده است. درست است که ضابطه‌ی مشخصی نبوده است اما طراح می‌تواند با رعایت اصول زیباشناختی از بروز نازیبایی جلوگیری کند. ما در بسیاری از ساختمان‌ها فرم‌های غیرمعمارانه می‌بینیم که این خیلی به شرایط اقتصادی و یا وجود ضوابط ربط ندارد؛ یا در بسیاری از ساختمان‌ها و نماها می‌بینیم که مهندسان فنی اجازه می‌دهند کانالی از روی نما دیده شود؛ این مساله فارغ از مسائل زیباشناختی از لحاظ فنی اشکال دارد اما متاسفانه به این نکته هم توجه نمی‌شود. ما در بسیاری از ساختمان‌ها می‌بینیم که رنگ و مصالح با فرهنگ ما و یا حتی با ساختمان‌های مجاور هم‌خوانی ندارد که این نکته را یک کارشناس معمار می‌تواند بدون ضابطه هم مورد توجه قرار دهد.
بروز سریع و شتابان تکنولوژی هم عامل دیگری است که باعث بروز این نابسامانی‌ها شده است. گاهی ورود یک تکنولوژی آن‌قدر سریع است که مجالی برای ضابطه‌سازی به مسئولان نمی‌دهد. عامل دیگر افزایش بی‌شمار تعداد سازندگان ساختمان‌ها است.سازندگانی که از دانش و بینش در این خصوص بی بهره هستند.
نکته‌ی دیگری که باعث بروز این نابسامانی‌ها شده است الگوبرداری از نوعی نما در یک دوره‌ی زمانی خاص است؛ مثلا الگوبرداری از نماهای غربی در یک دوره‌ای مد شد. در این شرایط  نه مالک و نه کارشناس معمار به این نکته دقت نکرده که استفاده از این نما هیچ سنخیتی با فرهنگ ما ندارد، این نکته را بدون ضابطه هم می‌توان مورد توجه و دقت قرار داد اما متاسفانه با این نگاه غلط که مالک حق دارد ساختمان را به دل‌خواه خود طراحی کند، ‌این نماهای نامتقارن و نازیبا ساخته شده است.

• منظور شما از نگاه غلط این است که مالک در مورد نمای بیرونی ساختمان خود نمی‌تواند صددرصد به دل‌خواه خود تصمیم بگیرد؟
بله. نمای بیرونی ساختمان حق تمام شهروندان است. مالک درباره‌ی نمای داخلی ساختمان می‌تواند به دل‌خواه خود اقدام کند اما نمای بیرونی حق شهر و شهروندان است و مالک نمی‌تواند فقط براساس نظر و سلیقه‌ی خود هر نمایی را انتخاب کند.

• این موارد بخشی از دغدغه‌ی شما به عنوان یکی از متخصصان در این زمینه است که مسئولیت معاونت معماری و مدیریت شهری شهرداری کرمان را هم برعهده دارید. اگر بخواهیم دغدغه‌های دیگر شما در این زمینه را به‌صورت فهرست‌وار بگوییم، چه مواردی هستند؟
- عدم  هماهنگی نما با زمینه
- انباری شدن بالکن‌ها و صحنه‌ی ناخوشایند حاصل از آن
- دیوارهای جانبی رها شده‌ی ساختمان‌ها
- عدم بهره‌مندی مناسب از منابع ارزشمند بصری
- عدم توجه به معیارهای اولیه‌ی زیباشناختی
- کاربرد فرم‌های نامتعارف و غیرمعمارانه
- قرارگیری کانال‌ها و نماهای تاسیسات در نمای ساختمان
- بی‌سلیقگی در طراحی نماها
- عدم هماهنگی و گاه تضاد و تقابل الگوهای معماری
- عدم هماهنگی بناهای مجاور به لحاظ جنبه‌های گوناگون کالبدی
- عدم وجود قانون‌مندی خاص و قابل درک در طرح نماها، ارتفاع‌ها، مصالح، رنگ و... ساختمان‌های مجاور
- عدم هماهنگی با محیط و سعی در تفاوت با زمینه
- عدم کارایی
- مکان‌یابی نادرست تجهیزات و مبلمان شهری
- انواع آلودگی‌های زیست محیطی و تنفسی
- آلودگی‌های صوتی
- تنوع بیش از حد و آزاردهنده
- وجود بناهای ویران و نیمه‌ویران در بافت‌های قدیمی و بلاتکلیفی آن‌ها

• شما برای سامان دادن به این شرایط چه راه‌کارهایی را پیشنهاد می‌کنید؟
اعاده‌ی حق شهروندی در زمینه‌ی منظر شهری نیازمند تدوین قوانینی است که انسان محوری و منافع عمومی شهروندان را ملاک تهیه‌ی ضوابط و طرح‌های توسعه‌ی شهری قرار داده و چگونگی تاثیر گذاری مدیریت شهری و شهروندان بر منظر شهری را با توجه به تقاضای کیفی و واقعی جامعه‌ی شهری مشخص سازد.
ما با توجه به همین نکته‌، دفترچه‌ای را به‌نام «ضوابط و مقررات پیشنهادی و در دست بررسی نما و منظر شهری کرمان»، جهت تصویب کمیسیون ماده پنج تهیه کرده‌ایم که در کمیته‌ی نما و منظر شهری نیز در حال بررسی است.

• آیا شهرداری‌ها و ارگان‌هایی که درگیر ساخت ساختمان هستند، قوانین مشخص و مدونی ندارند که براساس آن برای نماها تصمیم بگیرند؟
موضوع ساماندهی نماهای شهری با لحاظ ضوابط طرح تفضیلی و با رویکردهای پایدار شهری مورد توجه ویژه‌ی حوزه‌ی معاونت معماری و شهرسازی قرار گرفته و در مرحله‌ی اول سعی در تدوین راهبردها و راهکارهایی جهت ساماندهی نماها به صورت عام کرده‌ایم. با این امید که هم عوامل خلاقه در حوزه‌ی زیباشناختی و هم حقوق شهروندی و دغدغه های مدیریت شهری را مورد نظر قرار دهد و با تدوین بخش اول  ضوابط عام سیما و منظر شهری سبب ایجاد تعامل دو سویه میان مدیریت شهری و شهروندان در امر ساماندهی نماهای شهری گردد .
ضوابط پیشنهادی سیما ومنظر شهری به بررسی مهم‌ترین عوامل تاثیر گذار در نمای ساختمان‌ها پرداخته است که عبارتند از: 
۱ . مصالح و فرم و رنگ
۲ . ملحقات ( تاسیسات و تابلو )
۳ . پیش آمدگی‌ها و بازشوهای نما
۴ . بام بنا
۵ . توصیه های عمومی
و در ارتباط با هریک از این موارد ضوابطی ارائه شده است که لازم است پس از تصویب مورد توجه کلیه ذی‌نفعان و دست اندرکاران قرار گیرد .
 اما در حال حاضر ما یک مجموعه ضوابط  به نام «ضوابط و مقررات ارتقای کیفی سیما و منظر شهری» مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران که در سال 87 تصویب شده است داریم که در این دفترچه یک سری ضوابط و مقررات کلی درباره‌ی سیما و منظر شهری مطرح شده است. ضوابط به‌طور کلی بیان شده است. درقسمت انتهایی این دفترچه هم تاکید شده است که این قوانین کلی باید در هر شهری، با توجه به ویژگی‌های آن شهر بومی‌سازی شوند. کمیته‌ی سیما و منظر شهری هم براساس همین تاکید، تشکیل شده است. شهرداری به عنوان یکی از اعضای کمیته‌ی سیما و منظر شهری، در جلسات این کمیته که از سال93- که تنها یک جلسه تشکیل شد - و بعد از آن از 94 که منسجم‌تر پیگیری شد، شرکت می‌کند.
اما در همین راستا ضوابط و مقررات پیشنهادی را تهیه به کمیته داده‌ایم تا در این کمیته بررسی ‌شود. 

• دربعضی از شهرها مانند یزد و اصفهان این ضوابط تصویب شده است؟
در این شهرها خودِ شهرداری یک سری قوانینی را با عنوانی غیر از سیما و منظر شهری، در کمیسیون ماده پنج مصوب کرده‌اند که در آن مصالح و رنگ قابل استفاده در شهر مشخص شده است و در حال اجرا است.

• در کرمان چه قدم‌هایی برداشته شده است؟
همان‌طور که گفتم در تابستان امسال یک سری قوانین عام برای کل شهر، چه بافت کهن چه بافت جدید،  پیشنهاد کرده‌ایم که در دست اقدام و بررسی است. این قوانین در همین دفترچه‌ی ضوابط و مقررات پیشنهادی و در دست بررسی نما و منظر شهری کرمان آورده شده است. در این دفترچه بافت کهن و تاریخی، بافت فرسوده، بافت جدید، ساختمان‌های شاخص شهری و حریم‌های مربوط به ساختمان‌های خاص میراثی مورد توجه قرار گرفته است.

• خب، حالا تصور می‌کنیم که این قوانین و مقررات به تصویب رسید؛ چه ضمانت اجرایی برای آن در نظر گرفته شده است؟
یکی از دغدغه‌های اصلی اعضای کمیته هم همین ضمانت اجرایی است.
برای ضمانت اجرایی این قوانین راه‌کارهایی ارائه شده است. یکی از این راه‌کارها موظف کردن مالک در دادن نقشه‌های معماری ساختمان به شهرداری و نظام مهندسی است. مالک ساختمان و مهندس معمار باید نقشه‌های مربوط به معماری را مانند نقشه‌ی عمران با همه‌ی جزییات به شهرداری ارائه دهد و شهرداری هم موظف است این نقشه‌ها را براساس قوانین با تمام جزییات بررسی کرده و به مالک اجازه‌ی ساخت ساختمان با نمای مشخص را بدهد. تاکنون چون ضوابط مشخصی نداشتیم همکار ما در شهرداری نمی‌توانست بر نقشه‌ی مربوط به معماری نظارت کند؛ در این دستورالعمل به این نکات توجه شده است. حتی در مورد نما، مالک موظف می‌شود تا عکس‌هایی از نماهای مجاور در پرونده‌ی خود قرار دهد تا کارشناس مربوط بتواند براساس نماهای ساختمان‌های مجاور و برای همخوان بودن این نماها، ‌مجوز ساخت ساختمان و استفاده از نقشه‌ی نمای پیشنهادی مالک را صادر کند.
در دستورالعمل پیشنهادی حتی به نماهای جانبی هم توجه شده و مالک باید نقشه‌ی نماهای اصلی و جانبی را با مقیاس یک صدم تهیه کرده و به شهرداری ارائه دهد.

• اگر مالکی نقشه‌ای را ارائه داد اما در هنگام ساخت به آن عمل نکرد، شهرداری چه می‌کند؟
مهندسان ناظر معماری باید از ابتدای اجرای نما در کلیه‌ی مراحل و قبل از اتمام کار، با بررسی‌های منظم و ادواری، مراحل ساخت ساختمان‌ها را بررسی کنند تا قبل از تمام شدن ساخت و ساز از اعمال دقیق نقشه‌ها اطمینان حاصل کنند.
ما در این قوانین پیشنهادی حتی به نورپردازی ساختمان و نمای شب ساختمان هم توجه کرده‌ایم و مهندس معمار باید تصویری از نمای شب ساختمان هم ارائه دهد تا از این نظر هم دچار نابسامانی نشویم.
بعد از بررسی‌های ادواری و گرفتن گزارش‌کار ادواری از مهندس ناظر، اگر مالکی به قوانین توجه نکرده باشد متخلف است و طبق قانون با وی برخورد می‌شود.

• در مورد ساختمان‌های ساخته شده چه قوانینی را پیشنهاد کرده‌اید؟
در این دستورالعمل آمده است که مهلتی سه یا پنج ساله به مالکان بدهیم تا برای اصلاح نمای ساختمان خود اقدام کنند. برای تشویق شهروندان به اصلاح نمای ساخته شده هم باید از بسته‌های تشویقی استفاده کنیم تا مالک انگیزه‌ای برای اصلاح نمای ساخته شده داشته باشد. البته فرهنگ سازی هم در این زمینه بسیار مهم است. اگر با فرهنگ سازی بتوانیم اهمیت این مساله را برای شهروندان مشخص کنیم، شهروندان با اشتیاق برای اصلاح شهر خود اقدام می‌کنند. بسته‌های تشویقی هم می‌تواند این انگیزه را بیش‌تر کند. البته برای بسته‌های تشویقی باید شورای اسلامی شهر تصمیم‌گیری کنند.

• سخن آخر....
نکته‌ی حائز اهمیت آن است که بهبود کیفیت منظر شهری مسئولیت یک نهاد خاص نیست، همه‌ی شهروندان در آن موثر و نسبت به آن مسئول هستند.

• برای شما و همکاران‌تان در این معاونت آرزوی بهروزی داریم و امیدواریم با تلاش شما و سایر مسئولان و همت ما شهروندان، کرمان را در خور نام کرمان و کرمانیان بسازیم.


پی‌نوشت: در این گفت‌وگو معاون معماری و شهرسازی شهرداری کرمان از تدوین قوانینی در این زمینه گفت؛ به همین سبب این پرونده در این‌جا بسته نمی‌شود.  امیدواریم در فصلی دیگر برای بررسی پیش‌رفت‌های انجام شده، باز هم به این موضوع بپردازیم.

 

نجمه کامیابی

0