جمعه 4 خرداد 1397
نسخه آزمایشی
  • فرهنگ و هنر
  • شماره خبر: 9606365
  • 24 اسفند 1396
  • 20:42
  • امتیاز:5/4
  • امتیاز شما
المان‌های شهری را با هنری مردمی و برای مردم می‌سازم

گفت‌وگو با فرناز قاضی‌زاده، طراح المان‌های شهری

المان‌های شهری را با هنری مردمی و برای مردم می‌سازم

اشاره: هنرهای تجسمی که به آن گاهی هنرهای بصری یا دیداری نیز گفته می‌شود، جزء آن گروه از هنرهای مبتنی بر طرح هستند که به‌طور مشخص حس بینایی مخاطب را هدف قرار می‌دهند. هنرهایی چون نقاشی، خوشنویسی، مجسمه‌سازی، طراحی، عکاسی، گرافیک، طراحی صنعتی، معماری و طراحی داخلی از این دسته‌اند. از آن‌جا که ساختن و فهمیدن آثار هنرهای تجسمی موضوع اصلی مبانی هنرهای تجسمی است؛ وظيفه‌ي هنرمند اين است که بتواند در زمینه‌ی هنرهای زیبا، هنرهای دستی و هنرهای کاربردی اثر قابل درکي را به جامعه ارائه دهد.

بنابراين درک درست یک اثر تجسمی تا حدود زیادی بستگی به شناخت و درک ابزار و عناصر هنر تجسمی دارد و هنرمند کسي است که مي‌تواند با زبان هنر، زيبايی را منتقل کرده و در درون بيننده تحولي ژرف ايجاد کند.
المان‌هاي شهري نيز جزء عنصر وجودي هنرهاي تجسمي هستند و رسالت اين هنر زيبايي‌بخشي به فضاهاي شهري و قابل درک بودن آن برای مردم است و هستند طراحان و سازندگانی که بر اساس ذوق و سلیقه و علاقه‌ی خود دست به ساخت المان‌هاي شهري مي‌زنند و سعي می‌کنند با استفاده از عنصر سادگی هنري را بيافرينند که حال و هواي فضاي شهري را زيباتر و جذاب‌تر نشان دهند.
فرناز قاضی‌زاده طراح هنري المان‌هاي شهري از جمله هنرمندانی است که هنرشان را در این راه به کار گرفته است. وی در گفت‌وگویی که داشتیم در مورد علاقه‌ي خود به چگونگی طراحي و اجرای المان‌های شهري بيش‌تر توضيح می‌دهد.

• به عنوان اولین سؤال از تجربه و تخصص‌تان برایمان بگویید؟
من مقطع تحصيلي ديپلم و فوق‌ديپلم خود را در رشته‌ي هنرهاي تجسمي پشت سر گذاشتم و ليسانس و فوق‌ليسانس خود را در رشته‌ي مرمت بناهاي تاريخي گرفتم. از سال 1389 در رشته‌ي سفال و نقش برجسته، کار هنري خود را شروع کردم و از سال 1393 در زمينه‌ي ساخت المان‌هاي شهري با شهرداري‌ها همکاری داشتم.

• همکاري شما با شهرداری در زمينه‌ي طراحی چه نوع المان‌هایی بود؟
در ابتدا اين همکاري در زمينه‌ي کارهاي مناسبتي مانند ايام 22 بهمن بود و بعد از مدتي که کار کمي پيش رفت کارهاي بزرگ‌تر و ماندگارتري مانند طراحي سفره‌هاي هفت‌سین و ساخت المان‌ها را انجام دادم و در بعضي از نقاط شهر نقاشي ديواري کارکردم.

• در حال حاضر در آستانه‌ي فرار رسيدن نوروز در حال انجام دادن چه کارهايي هستید؟
به مناسبت فرارسیدن نوروز در حال ساخت چند المان را براي شهرداري منطقه يک و منطقه دو هستم. يکي از کارهايي که قرار است براي منطقه يک انجام ‌دهيم در محدوده‌ي ميدان گنجعلي‌خان است. قرار است در وسط حوض این میدان طرحي را اجرا کنیم و در این طراحی سعی کردیم با استفاده از عناصر محيط با کاشي‌کاري‌هاي سبک دوران صفويه حال و هوای تاريخي به آن ببخشيم. ضمن آن‌که هفت‌سین کوچکي هم برای آن محدوده در نظر گرفتيم. البته ميدان گنجعلي‌خان به گونه‌اي است که ما نمي‌توانستيم کار بزرگ و حجیمی در آنجا انجام دهيم و سعي کرديم المان‌هاي کارشده کوچک و هماهنگ با محيط باشند.
• در منطقه دو شهر کرمان چه کاري انجام داده و يا در دست کار داريد؟
در منطقه‌ي دو به مناسبت 22 بهمن و سالروز پيروزي انقلاب اسلامي المان وحدت را در ميدان آزادي طراحي کردم که اين المان دستي را نشان مي‌دهد که گلي را در برگرفته است. کار بعدي من نقشه‌ي ايران است که کرمان به صورت برجسته در آن کاملاً نمود دارد. اين المان دور ميدان کوثر طراحي و جایگذاری شده و در این نقشه برای طراحي شهرهاي ايران از الگوهاي اسليمي استفاده ‌شده که طبق اسلوب از کاشي‌کاري و منبت‌کاري در آن استفاده شده است.
در کنار اين اقدامات يک سري سفارش نوروزي داريم که قرار است در منطقه‌ي دو کار شود. يکي از اين طرح‌ها که قرار است انتهاي خيابان بهمنيار کار شود؛ طرحي ادغام شده از مبلمان شهري در کنار سفره‌ي هفت‌سين است به طوري که يک‌سري مبلمان شهري مانند نيمکت، پايه‌ي چراغ در کنار سفره‌ي هفت‌سین تعبیه‌شده که بعد از نوروز سفره‌ي هفت‌سين حذف مي‌شود و مبلمان شهري در طول سال باقي مي‌ماند. بايد بگويم در اين المان عناصری چون خانواده و اهميت به خانواده در نظر گرفته ‌شده است.
کار ديگري که در آن نيز هفت‌سین دیده‌ شده و قرار است به‌طور دائمی در طول سال باقي بماند؛ طرح نقش برجسته‌ی سفالي به طول 16 متر است که نمادي از اقوام ايراني را به نمايش می‌گذارد که با پوشش خاص سنتي و محلي در حال چيدن سفره‌ي هفت‌سین هستند. اين المان قرار است در پارک مادر نصب و جايگذاري شود.

• به غير از شهرداري کرمان آيا با شهرداري ساير شهرها نيز کار کرده‌ايد؟
بله. با شهرداري رفسنجان کار کرده‌ام. در این شهر ميداني به نام شهيد معلم وجود دارد که مسئولان شهری می‌خواستند براي آن الماني نصب کنند؛ برای همین طرحي به ما ارائه کردند که ما آن را اصلاح کرده و در میدان اجرا کردیم. همچنين در شهرستان بم يک المان موقت نوروزي طراحي کرديم که قرار است به‌زودی جانمايي شود.

• به نظر شما المان‌هاي شهري بايد چه ويژگي خاصي داشته باشند و آيا اين ويژگي در المان‌های شما وجود دارد؟
 ما سعي مي‌کنيم المان‌هايي را طراحي کنيم که مردم بتوانند به راحتي با آن ارتباط برقرار کنند؛ چرا عامه‌ي مردم هنرمند نيستند و من ترجيح مي‌دهم کارهاي سنگين هنري را انجام ندهم. به نظر من شهر گالري نيست که کارهاي هنري عالی در آن قرار دهيم که مردم نتوانند به‌راحتی با آن ارتباط برقرار کنند.

• به نظر شما چرا بايد المان‌ها ساده باشند و ارزش هنري قابل درکي داشته باشند؟
 همان‌طور که گفتم، من معتقدم همه‌ي مردم کارشناس و استاد هنر نيستند شايد يک درصد از مردم بتوانند کارهاي سنگين هنري را درک کنند پس ما بايد کارهايي را ارائه کنيم که درک آن براي مردم ساده باشد و بدانند که فرم ارائه‌شده چيست و چه چيزي را نشان مي‌دهد. به نظرم کارهاي ويژه و سنگين هنري در طول سال دو تا سه اثر کافي است و بقيه‌ي آثار بايد به‌گونه‌ای باشد که مردم آن را بفهمند.

• به نظر شما چگونه مي‌توانيم در ساخت المان‌هاي شهري هنر عالي را جا بی اندازیم؟
هنر به گونه‌اي است که از نظر هر کسي مفهوم و استنباط متفاوتي دارد اما در هرصورت کار بايد از نظر فن و زيباشناسي قابل درک باشد. شايد بتوان به مرور زمان روي فرهنگ و ديدگاه مردم کار کرد و جامعه را از لحاظ فرهنگي و هنري ارتقا داد اما در حال حاضر براي مردم عادي که پايه و شناخت هنري سطحي دارند مثلا نمي‌توانند کار کوبيسم را درک کنند؛ جایگذاری کارهاي پست مدرن پيچيده در شهر کار درستی نیست بلکه اين روند بايد کم کم پيش رود و کارهاي هنري به مرور از حالت سادگي خارج شده سنگين‌تر و عالی‌تر شوند تا با طي شدن يک سير تکاملي از هنر شهري، مردم با کارها احساس آشنايي بيش‌تري داشته باشند.

• آيا تأکیدی وجود دارد که المان‌ها مطابق اقليم، فرهنگ و سنت شهري باشد؟
بله تا حدودي بايد همه‌ي اين‌ها را در نظر گرفت اما من معتقدم لزومي ندارد رنگ به کاررفته در المان‌ها حتماً با محيط منطبق باشد. استفاده‌ی مکرر از رنگ خاکي و خشت و گلی و قهوه‌ای کار درستی نیست.
ما وظيفه داريم در طراحي المان شهري از عناصري استفاده کنيم که روحيه‌ی مردم را شادتر و بانشاط‌تر کند پس ما نمي‌توانيم از رنگ‌هاي خاکستري، قهوه‌اي و خاکي زياد استفاده کنيم. هرچند کاربرد عناصر فرهنگی کار ارزشمندی است اما معتقدم استفاده‌ی مکرر از رنگ و نمادهاي محيط تکراری بوده و باعث دل‌زدگی می‌شود.
• المان‌های شهری را چگونه می‌سازید؟
بیش‌تر کارها را طراحي کرده و سپس آن را به شهرداري ارائه می‌کنیم؛ بعد در شورايي که کارشناسان هنری حضور دارند در مورد این که کار اجرا يا رد شود تصمیم‌گیری می‌شود. بعضي مواقع کارها را به سليقه‌ی خود انجام مي‌دهيم و بعد طبق نظر مسئولان شهری کار می‌شود.

• تا به امروز شما چند طرح برای سفره‌ی هفت‌سین داشته‌اید؟
برای سال جدید سه کار ارائه کردم که سفره‌هاي هفت‌سين هم در آن دیده‌شده است و سه سفره‌ی هفت‌سین مختلف به مدت سه سال در ورودي بازار مسگري کرمان کار نیز من بوده است.

• چگونه وارد کار طراحي المان‌هاي شهري شديد؟
چون زمينه‌ي هنري داشتم و از هنرستان آموزش هنر را شروع کردم، علاقه به هنر در من ریشه‌ای عمیق پیدا کرده بود بنابراین زماني که در رشته‌ي مرمت بناهای تاریخی تحصيل خود را به پايان رساندم به کرمان بازگشتم و يک کارگاه سفال خریداری و شروع به کار کردم. تا اين‌که يک روز يکي از استادانم به نام محمدي‌راد به من پيشنهاد داد که کارهاي خود را به شهرداري معرفي کنم. آن زمان يک‌سري از طرح‌هاي خود را به شهرداري منطقه يک بردم اما از 10 تا 20 طرح ارائه‌شده تنها يک تا دو طرح انتخاب شدند. کم‌کم به‌مرور زمان با سليقه‌ي مسئولان شهري و کارهاي اجرايي در شهر آشنا شدم و ياد گرفتم کارها را به گونه‌اي طراحي کنم که قابل اجرا باشند.

• آیا برنامه‌ای براي آينده دارید؟
مي‌خواهم به اتفاق همسرم که کمک‌کار من است کارهاي بزرگ شهري انجام دهیم و المان‌هاي ماندگارتري طراحي کرده و بسازيم تا از لحاظ هنري کمي سبک هنري‌تر و سنگين‌تري داشته باشند.

• طرح‌ها چگونه به ذهن شما مي‌رسد؟
در طول سال به کارهاي قبل و بازخوردي که مردم نسبت به کارهای من داشته‌اند فکر کرده و سعي مي‌کنم از هر فرصتي برای گرفتن ايده بهره بگيرم. گاهي هم از فيلم‌هاي سينمايي، تلويزيوني و نقاشي ايده می‌گیرم و آن را در ذهن خود پرورش می‌دهم تا به یک المان شهری تبدیل شود.

• بازخورد مردم نسبت به کارهای شما چگونه بوده است؟
بازخورد مردم تاکنون خوب بوده مثلا کاري که سال گذشته ورودي بازار مسگرها داشتم مورد استقبال مردم قرار گرفت و این را از عکس‌هايي که گرفتند و در صفحه‌هاي مجازي به اشتراک گذاشتند، متوجه شدم؛ مثلا یکی از کارهاي شاخصی که انجام دادم ساخت و طراحی مجسمه‌ی 10 نفر از مشاهير کرمان بود و اين اثر در خيابان هزارويکشب کار شد که مورد اقبال مردم قرار گرفت به طوری که با هر شخصيتي که به آن علاقه داشتند عکس گرفته و به اشتراک گذاشته بودند.

• در آخر چه صحبتی دارید؟
باید بگویم من فقط المان‌ها را طراحی می‌کنم اما 80 درصد کار ساخت المان‌ها را همسرم انجام می‌دهد که جا دارد از او تشکر کنم و از خانواده‌ي خودم که تاکنون در کارهای هنري مشوق و حامی من بوده‌اند، قدردانی می‌کنم.

 

مهدیه جعفری

0