سه شنبه 3 مهر 1397
نسخه آزمایشی
  • جامعه
  • شماره خبر: 9606927
  • 9 مرداد 1397
  • 09:25
  • امتیاز:5/4
  • امتیاز شما
فضای سبز آرام‌بخشی بی‌جایگزین است

گفت‌وگو با پریناز نورمحمدی کارشناس ارشدروان‌شناسی

فضای سبز آرام‌بخشی بی‌جایگزین است

به‌عنوان یک شهروند می‌توانید شهری بدون فضای سبز را تصور کنید؟ تودرتوی ترسناک بتن و آهن ذهن را آشفته و مغشوش می‌کند. وجود فضای سبز در شهرها بسیار ضروری است تا جایی‌که نبود و کمبود آن می‌تواند اختلالات جدی در حیات شهرها به وجود آورد.


فضای سبز در شهرها به عنوان ریه‌های تنفسی شهرنشینان به‌شمار می‌آید و به همین دلیل فقدان آن به معنی عدم وجود سلامت و تندرستی در شهرها محسوب می‌شود. توسعه‌ی فضای سبز شهری در جهت کاهش آلودگی‌های شیمیایی هوای شهرها در کنار عواملی هم‌چون ایجاد منابع گذران اوقات فراغت برای شهروندان ازجمله ضروریات زندگی شهرنشینی است. در شهرها گذران اوقات فراغت برای کسب تعادل روحی نه‌تنها امری است واجب بلکه فقدان آن نیز حتی بر روی توانایی‌های کاری افراد نیز تأثیرگذار است. در جوامعی که به دلیل عدم تطابق دست‌مزدها با هزینه‌های زندگی نیاز به درآمد بیش‌تر و نیز کار بیش‌تری است زمان فراغت حذف می‌شود و شهرنشیان که ناگزیر پیوندهای خود را با طبیعت قطع کرده‌اند، حتی از نظر بهره‌مندی از فضای سبز داخل شهرها نیز محروم می‌شوند و این محرومیت برای گروه‌های کم‌درآمدتر به مراتب شدیدتر است.
از سوی دیگر يکی از مسايل مهم و ضروری در بهبود کیفیت و افزایش تاثیر فضای سبز توجه به مسايل روان‌شناسی است؛ توجه به روان‌شناسی و خصوصیات رفتاری و روانی انسان‌ها در همه‌ی ابعاد زندگی انسان از جمله ارتباطش با فضای سبز و طبیعت دارای اهمیت است.
توجه به این نکته‌ها سبب شد تا با پریناز نورمحمدی کارشناس ارشدروان‌شناسی گفت‌وگو کنیم.

 

به‌عنوان یک شهروند می‌توانید شهری بدون فضای سبز را تصور کنید؟ تودرتوی ترسناک بتن و آهن ذهن را آشفته و مغشوش می‌کند. وجود فضای سبز در شهرها بسیار ضروری است تا جایی‌که نبود و کمبود آن می‌تواند اختلالات جدی در حیات شهرها به وجود آورد. 
فضای سبز در شهرها به عنوان ریه‌های تنفسی شهرنشینان به‌شمار می‌آید و به همین دلیل فقدان آن به معنی عدم وجود سلامت و تندرستی در شهرها محسوب می‌شود. توسعه‌ی فضای سبز شهری در جهت کاهش آلودگی‌های شیمیایی هوای شهرها در کنار عواملی هم‌چون ایجاد منابع گذران اوقات فراغت برای شهروندان ازجمله ضروریات زندگی شهرنشینی است. در شهرها گذران اوقات فراغت برای کسب تعادل روحی نه‌تنها امری است واجب بلکه فقدان آن نیز حتی بر روی توانایی‌های کاری افراد نیز تأثیرگذار است. در جوامعی که به دلیل عدم تطابق دست‌مزدها با هزینه‌های زندگی نیاز به درآمد بیش‌تر و نیز کار بیش‌تری است زمان فراغت حذف می‌شود و شهرنشیان که ناگزیر پیوندهای خود را با طبیعت قطع کرده‌اند، حتی از نظر بهره‌مندی از فضای سبز داخل شهرها نیز محروم می‌شوند و این محرومیت برای گروه‌های کم‌درآمدتر به مراتب شدیدتر است.
از سوی دیگر يکی از مسايل مهم و ضروری در بهبود کیفیت و افزایش تاثیر فضای سبز توجه به مسايل روان‌شناسی است؛ توجه به روان‌شناسی و خصوصیات رفتاری و روانی انسان‌ها در همه‌ی ابعاد زندگی انسان از جمله ارتباطش با فضای سبز و طبیعت دارای اهمیت است.
توجه به این نکته‌ها سبب شد تا با پریناز نورمحمدی کارشناس ارشدروان‌شناسی گفت‌وگو کنیم.

  فضای سبز چه تاثیری در سلامت روان و به دنبال آن سلامت جسم افراد دارد؟
انسان و محیط روی هم اثر می‌گذارند. فضای سبز به‌طور مستقیم و غیرمستقیم روی رفتار انسان تاثیرگذار است. انسان از زمانی‌که خود را شناخت، فضای سبز و طبیعت را دید، با آن خو گرفت و در دامنش رشد کرد. با شروع زندگی شهرنشینی انسان کم‌کم از طبیعت جدا شد اما به واسطه‌ي میل درونی خود به فکر اضافه کردن فضای سبز در محل زندگی خود افتاد و بوستان‌ها را ساخت؛ به همین سبب انسان هرچه از طبیعت فاصله بگیرد به سلامت روحی و به دنبال آن به جسم خود ضربه می‌زند. چون سلامت روح و جسم در ارتباط کامل با يک‌دیگر هستند. 
متاسفانه در شرایط کنونی جوامع انسانی با سرعت به سمت صنعتی شدن پیش می‌روند و  کم‌تر به آرامش روان خود توجه می‌کنند و با این سرعت رشد تکنولوژی، تنها باقی‌مانده‌های طبیعت در سطح شهر، فضاهای ناچیزی چون پارک‌ها هستند.

 چگونه می‌توانیم از ویژگی‌های فضاهای سبز در افزایش سلامت روان بهره بریم؟
فضای سبز نقش به‌سزایی در سلامت روان انسان دارد و هر چقدر که انسان ارتباط بیش‌تری با فضای سبز داشته باشد و هر چقدر این فضای سبز زیباتر و با طراوت‌تر باشد اثر مثبت بیش‌تری بر سلامتی انسان دارد. طبعیت سرسبز و زیبا باعث آرامش و آسایش انسان می‌شود و روح او را جلا می‌بخشد. انسان همواره تحت تاثیر محیط اطراف خود قرار می‌گیرد، فضای سبز با کاهش آلودگی هوا، کاهش آلودگی صدا، کاهش گرما و کم کردن سایر عوامل استرس‌زا به طور غیرمستقیم هم روی ارتقای سلامت روان افراد جامعه اثر بسیار مثبتی دارد.
  شما به زیبایی فضای سبز اشاره کردید، آیا فضای سبز نازیبا تاثیر عکس بر روان شهروندان دارد؟
فضای سبز نازیبا که ناشی از عدم رسیدگی است باعث ایجاد زشتی در فضای شهر و دید مردم می‌شود و تنشی را به روح وارد می‌کند. این فضاها باعث احساس ناخوشایند می‌شوند و این حس‌های ناخوشایند به مرور زمان انباشته می‌شود و باعث بروز افسردگی و خوردگی در سطح جامعه می‌شود. فضای سبز مناسب با کاهش افسردگی ارتباط مستقیم دارد. افسردگی که متاسفانه بیماری شایعی هم هست، با استفاده بیش‌تر افراد از فضای سبز بسیار کاهش می‌یابد. 
محققان دریافته‌اند انسان‌هایی که در نزدیکی فضای سبز شهری زندگی می‌کنند به میزان بسیار زیادی از سلامت روان بهتری برخوردارند. ایجاد هرچه بهتر و بیش‌تر فضای سبز روشی بسیار کم هزینه و ماندگار برای بهبود سلامت روان و جسم شهروندان است.

  آیا فضاهای سبز موجود در شهر کرمان می‌توانند سلامت روان شهروندان را بهبود ببخشند؟
همان‌طور که همه می‌دانیم کرمان در منطقه‌ي خشک و بیابانی کشور قرار گرفته است و برخلاف استان‌های غربی و شمالی کشور که از این نعمت خدادادی بهره‌ی بیش‌تری برده‌اند، بی‌بهره‌تر است.
البته  در شهر کرمان هم  در چند سال اخیر به تعداد فضاهای سبز اضافه شده است. بوستان‌های زیادی با وسعت زیاد و با استفاده از عناصر زیبا تاسیس شده‌اند اما شهر ما هنوز به بوستان‌ها و فضاهای سبز بیش‌تری نیاز دارد کما این‌که جمعیت شهر کرمان در حال افزایش است و به میزان افزایش جمعیت باید به سرانه‌ي فضای سبز هم توجه شود و از طرفی گاهی در سطح شهر شاهد رسیدگی نکردن به بعضی از بوستان‌ها هستیم که این مساله در شان مردمان این شهر نیست البته حتما با رسیدگی و مدیریت بهتر می‌توان وضعیت را بهبود بخشید تا همشهریان بتوانند از همین فضای موجود استفاده‌ي بهتر و کامل‌تری ببرند.

  آیا فضای سبز مناسب، کارایی و بهره‌وری انسان‌ها را بالا می‌برد؟
قطعا فضای سبز بر کارکرد و عملکرد انسان تاثیرگزار است. انسانی که صبح با بیرون آمدن از خانه شاهد صحنه‌ها و رنگ‌های زیبا و دلنشین بوده است وقتی به محل کار خود می‌رسد با ذهنی زیبا و تحت تاثیر محیط، بهتر کار می‌کند و بهتر تصمیم‌گیری می‌کند، بیش‌تر کار می‌کند و زیباتر فکر می‌کند، حالا ببينید محصول و خدمت نهایی یک فکر آرام و زیبا چقدر می‌تواند دوست داشتنی و دل‌پسند و شادی آفرین باشد. 
تحقیقات نشان داده است وجود فضای سبز تاثیر فراوانی روی سطح رضایت از زندگی، سلامتی، شادکامی و رفاه درونی دارد. فضای سبز هم‌چنین تاثیر زیادی روی حواس پنجگانه دارد و در احساس تعلق و درک محیط بسیار سودمند می‌باشد. پژوهش‌های مختلف ثابت کرده است که اگر افراد بخش زیادی از زمان خود را در ارتباط با فضای سبز و  طبیعت بگذرانند در طول چند نسل حتی دارای رفتارهای اجتماعی مناسب می‌شوند. طبیعت و فضای سبز بهترین آرام‌بخش ‌است و جاگزینی برای آن یافت نمی‌شود.

  فضای سبز چه نقشی در تعاملات اجتماعی افراد دارد؟
فضای سبز عامل پویایی اجتماعی، فرهنگی و روانی شهروندان است، بخش بزرگی از تفریحات انسان‌ها از ابتدا تاکنون به طبیعت و فضای سبز وابسته بوده و خواهد بود، تفریحات دسته جمعی همیشه برای انسان‌ها لذت‌بخش بوده است، انسان‌ها وقتی در کنار هم قرار می‌گیرند و یا این‌که برای این تفریحات مسافرت می‌روند، با یک‌دیگر آشنا می‌شوند، حرف می‌زنند، چون در فضای مشترک قرار گرفته‌اند با هم احساس قرابت و نزدیکی می‌کنند، لبخند می‌زنند، بازی می‌کنند و همه‌ي این‌ها زمینه را برای تعاملات هرچه بیش‌تر انسان‌ها فراهم می‌کند؛ تعاملاتی در زمینه‌ای سالم و کارآمد.

  پیشنهاد شما در ارتقای کمیت و کیفیت فضای سبز شهری چیست؟
استفاده ازحداقل مکان‌ها برای ایجاد فضای سبز ولو حتی با یک بوته گل و یک درخت، استفاده از روش‌هاي نوین آبیاری برای جلوگیری از هدر رفت آب، انتخاب گیاهان و درختان مناسب و بومی منطقه چون اگر انتخاب به‌صورت کارشناسی باشد با کم‌ترین امکانات می‌شود بیش‌ترین بهره را به دست آورد، استفاده از قوانین سخت‌گیرانه و بازدارنده برای افرادی که این مناظر زیبا را از سایر انسان‌ها محروم می‌کنند، در نظر گرفتن همه‌ي جوانب برای ساخت و سازها و پروژه‌های عمرانی که کم‌ترین آسیب را به فضای سبز برساند و استفاده از نظر متخصصان مختلف در طراحی فضاهای سبز می‌تواند بسیار موثر باشد.
مساله‌ی مهم وجدی دیگر فرهنگ‌سازی است. من در همین شهر کرمان دیده‌ام که بعضی از افراد دوست‌دار طبیعت حتی راضی به بریدن شاخه‌ای از درخت به‌‌عنوان مثال برای ساختمان‌سازی خود نشده‌اند؛ چه خوب است که این افراد شناخته و دیده شوند و از طرفی هم هستند افرادی که بی‌دلیل آسیب‌های جبران‌ناپذیر به فضای سبز شهری وارد می‌کنند که باید با فرهنگ‌سازی این کارها را در جامعه به شدت نهی کرد؛ کاری که کشورهای پیش‌رفته به آن اعتقاد زیادی دارند.

  ارزیابی شما از وضعیت سلامت روان جامعه‌ی شهری کرمان چیست؟
وضعیت سلامت روان به‌عوامل زیادی وابسته است که این عوامل هم‌چون زنجیره‌ای به هم پیوسته هستند. همان‌طور که گفتم، به یقین فضای سبز در ایجاد حس خوشایند و دید مثبت در انسان‌ها تاثیرگزار است و بسیاری از مشکلاتی که انسان‌ها در شهر با آن‌ دست و پنجه نرم می‌کنند ناشی از کمبود فضای سبز و یا عدم دست‌رسی به فضای سبز مناسب است.

  و در آخر...
من از مسئولان و دست‌اندکاران در این زمینه خواهشمندم که با تاسیس فضای سبز با کیفیت هدیه‌ای ارزشمند و پایدار به اسم شادی و نشاط به شهروندان‌مان پیشکش کنند تا با بهبود سلامت روان  زندگی به کام مردم شیرین شود. برای همه‌ شادمانی و آرامش آرزو می‌کنم.

 

 فاطمه مهدی‌زاده

15.6255