پنج شنبه 30 آبان 1398
  • فرهنگ و هنر
  • شماره خبر: 9608192
  • 16 آبان 1398
  • 12:58
  • امتیاز:5/4
  • امتیاز شما
مسئولین استان جشنواره را جدی‌تر بگیرند

مروری بر تاریخ جشنواره موسیقی نواحی در گفت‌و‌گو با فواد توحیدی، مدرس و پژوهشگر موسیقی

مسئولین استان جشنواره را جدی‌تر بگیرند

اسما پورزنگی‌آبادی ـ هرجا که سراغی از موسیقی نواحی کرمان بگیرند، او، یکی از کسانی است که بلافاصله، نشانی‌اش داده می‌شود. فواد توحیدی، مدرس و پژوهشگر موسیقی است و در حوزه‌ی موسیقی نواحی کرمان، کوشش‌هایی داشته و آثاری صوتی و مکتوب نیز تولید کرده است. توحیدی همچنین، از جمله افرادی است که از لحظه‌ی تولد جشنواره موسیقی نواحی ایران با آن بوده و در این دو دهه، شاهد فراز و فرودهای آن.

در دوره‌ی اول جشنواره، مسئول دبیرخانه و پس از آن، در بخش‌های تخصصی نقش‌آفرینی کرده و داور آثار و دبیر پژوهشی جشنواره بوده است. او می‌گوید: «امسال اما، سمتی در جشنواره موسیقی نواحی ندارم وفقط روز جمعه در اولین جلسه‌ی پژوهشی جشنواره یک سخنرانی دارم. این، اولین سالی است که می‌توانم با خیال راحت، از جشنواره لذت ببرم».
با توحیدی به‌مناسبت دوازدهمین دوره جشنواره موسیقی نواحی ایران در کرمان گفت‌وگویی انجام شد که در ادامه می‌خوانید:


 آقای توحیدی! با توجه به این‌که شما از نخستین دوره‌ی برگزاری جشنواره موسیقی نواحی ایران با این جشنواره همراه بوده‌اید؛ ممکن است از گذشته‌‌ی این رویداد بگویید؟ چه شد جشنواره موسیقی نواحی ایران شکل گرفت و کرمان در این خصوص چه نقشی داشت؟
ببینید؛ سال 78 و زمانی که آقای جعفری مدیرکل فرهنگ‌وارشاد استان کرمان بودند، آقای مرادخانی،رئیس وقت انجمن موسیقی ایران میهمان کرمان شدند و در جریان این سفر، جلسه‌ای با حضور برخی از هنرمندان موسیقی استان از جمله آقایان ارجمند، منشی‌زاده، کاویانی و عامری و مشرف‌زاده و ... برگزار شد. در آن جلسه، ایشان وقتی با عملکرد انجمن موسیقی کرمان آشنا شدند اول که باورشان نمی‌شد انجمن کرمان تا این حد فعال باشد و وقتی توانمندی بچه‌های موسیقی کرمان را دیدند گفتند که حتما یک جشنواره‌ی بزرگ را باید در کرمان برگزار کنیم و حیف است در چنین استانی جشنواره نداشته باشیم. چند روز بعد، با آقای جعفری تماس گرفتند و گفتند که قصد برگزاری جشنواره موسیقی نواحی ایران را داریم؛ آیا شما حاضرید در کرمان برگزار شود؟ که آقای جعفری از این پیشنهاد استقبال کردند. آن زمان، مرحوم مسعود محمودی استاندار کرمان بودند که ایشان هم از برگزاری جشنواره موسیقی نواحی در استان، بسیار حمایت کردند. در آن زمان، آقای درویشی دبیر جشنواره بودند و با حکم آقای جعفری، مسئولیت دبیرخانه جشنواره هم به من داده شد. جالب است بدانید که در سال‌های اول جشنواره کسی فکر نمی‌کرد که کرمان هم موسیقی داشته باشد! و حتی یکی از دلایلی که جشنواره را به کرمان آورده بودند این بود که می‌گفتند کرمان چون موسیقی ندارد یک استان بی‌طرف در این حوزه است! پس از آن اما، خود من پژوهش‌هایی در زمینه‌ی موسیقی نواحی شروع کردم و متوجه شدم که چه ظرفیت‌های بزرگی در استان داریم. از آقای درویشی دعوت کردم و سفرهای متعددی به نقاط مختلف استان داشتیم و در جریان آن تحقیقات، نتایج بسیار ارزشمندی به‌دست آمد. ضمن این‌که جشنواره هم روال هر سال خود را در کرمان طی می‌کرد اما با این تفاوت که هر دوره، تعداد گروه‌های کرمانی که شرکت می‌کردند بیش از قبل می‌شد تا جایی که در این دوره‌ی جشنواره، حدود 50 درصد گروه‌ها از کرمان هستند. دوره‌های اول و دوم جشنواره بسیار درخشان بود چرا که بسیاری از استادان موسیقی ایران در آن جشنواره‌ها حضور یافتند و کرمان میزبان آن‌ها شد. یکی از اتفاقاتی که برای این جشنواره رخ داده این است که در زمان ریاست‌جمهوری آقای احمدی‌نژاد، جز یک بار، در دیگر سال‌ها جشنواره برگزار نشد آن یک‌ دوره‌ را هم به شکلی متفاوت و به‌صورت مشترک بین کرمان و تهران برگزار کردند که البته تجربه‌ی بسیار بدی بود چرا که کسی در تهران از آن حمایت نکرد و از جشنواره استقبالی نشد و خوشبختانه خودشان هم متوجه شدند که چه اشتباهی کردند! بعد از آن، چند سالی یک‌بار جشنواره در کرمان برگزار شد و الان دو، سه سالی است که دوباره به‌طور منظم برگزار می‌شود.

 یک تهدیدی درباره‌ی این جشنواره وجود دارد و آن این‌که عده‌ای در تلاش هستند آن را از کرمان ببرند. با توجه به این‌که خود شما در جریان شکل‌گیری این جشنواره و تلاش‌های کرمان برای برگزاری چندین دوره‌ی این جشنواره هستید، در این‌باره چه نظری دارید؟
ببینید؛ این تهدیدی که می‌گویید از سال گذشته شروع شد و پیش از آن، اصلا چنین بحث‌هایی به‌صورت جدی مطرح نبود. من فکر می‌کنم دلیل آن، تعلق‌خاطر برخی از دست‌اندرکاران این جشنواره به شیراز است که دوست دارند آن را به فارس ببرند و حرف‌شان هم این است که کرمان سال‌ها میزبان بوده و دیگر کافی است! من با خروج جشنواره از کرمان به‌شدت مخالفم. وطن این جشنواره کرمان است و استان ما سال‌ها این جشنواره را برگزار کرده و تجربه‌های ارزشمندی به‌دست آورده است. خروج جشنواره از کرمان یعنی همه چیز را از نقطه‌ی صفر شروع کردن. علاوه بر این، استان کرمان حداقل سه هزار سال تاریخ موسیقی دارد. سُرناها و جغجغه‌های سه هزار ساله‌ای که الان در موزه ساز کرمان نگهداری می‌شود نشان می‌دهد که کرمان چه جایگاهی در تاریخ موسیقی ایران دارد. همین جا یادآور شوم که یکی از غنی‌ترین موزه‌های سازشناسی ایران در کرمان فعال است. از طرفی، تنوع موسیقایی که کرمان دارد از تمام مناطق ایران بیش‌تر است و هیچ‌کس نمی‌تواند این موضوع را انکار کند. بیش از 35 نوع ساز نواحی و بیش از 38 نوع رقص محلی در استان داریم ضمن این‌که بیش‌ترین تعداد سوگ‌آواها و شادیانه‌ها هم مربوط به استان کرمان است. تنوع قومی بسیار زیادی نیز در استان داریم. کرمان دومین استان عشایری ایران است و تنوع موسیقی بی‌نظیری دارد. به‌طور کلی، دلایل زیادی وجود دارد که براساس آن، کرمان را شایسته‌ی میزبانی این جشنواره بدانیم. اگر قرار باشد با دید کسانی که می‌خواهند جشنواره موسیقی نواحی را از کرمان ببرند به قضیه نگاه کنیم پس اصفهان و همدان هم که سال‌ها جشنواره‌های فیلم کودک و نوجوان و تئاتر ایران را برگزار می‌کنند، باید از میزبانی کنار گذاشته شوند و این دو جشنواره به استان‌های دیگر منتقل شود!من موافق چنین نگرشی نیستم و معتقدم هر استانی باید یک جشنواره ملی را میزبانی کند و جشنواره موسیقی نواحی هم سهم کرمان است.

 به ظرفیت‌های موسیقایی کرمان اشاره کردید ولی به نظر می‌رسد کرمان در معرفی این ظرفیت‌ها هم نتوانسته خوب عمل کند. این را شما قبول دارید؟
به‌طور کلی اگر بخواهم ارزیابی کنم باید بگویم صحبت شما درست است و ما نه‌فقط موسیقی که بسیاری دیگر از داشته‌های استان را نتوانسته‌ایم به فراخور ارزش و اهمیتی که دارد معرفی کنیم و این، ضعف بزرگی است که وجود دارد. درباره‌ی موسیقی نواحی کرمان با آن غنایی که دارد، من شخصا به‌تنهایی از هویت آن دفاع کرده‌ام و تاکنون، بیش از 15 سی‌دی از موسیقی کرمان و کتاب موسیقی کرمان را منتشر کرده‌ام؛ هیچ‌کس کمکی نکرده و من به‌تنهایی و با سرمایه‌ی خودم این اقدامات را برای فرهنگ و موسیقی استان انجام داده‌ام. قصد تعریف از خودم را ندارم و فقط این را گفتم که یادآور شوم وضعیت در کرمان چگونه است. کرمان در هر زمینه‌ای که دست بگذارید حرف برای گفتن دارد ولی برای معرفی آن، حتی برای خود مردم کرمان متاسفانه کاری انجام نمی‌شود و این، یک ایراد خیلی بزرگ است.

 جشنواره موسیقی نواحی تا چه حد توانسته ظرفیت‌های موسیقایی استان را معرفی کند؟
در دوره‌‌های اخیر جشنواره برای معرفی موسیقی کرمان تا حدی کار شده است و عرض کردم در حال حاضر، نیمی از گروه‌های این جشنواره متعلق به استان ماست در حالی که در دوره‌های اول آن، هیچ گروهی از کرمان نداشتیم.


 از وقفه‌هایی که چند سالی در برگزاری جشنواره رخ داده بگذریم؛ می‌توان گفت که نزدیک به دو دهه است که این جشنواره در حال برگزاری است. حالا به نظر شما جشنواره موسیقی نواحی به آن حد از بالندگی که روز اول برای آن تصور می‌شد رسیده است؟
نه. اصلا. حتی به‌جای پیشرفت، پسرفت داشته‌ایم. در سال‌های اول، اتاق فکر قوی‌تری پشت جشنواره بود ولی کم‌کم تغییرات زیادی رخ داد و متاسفانه جشنواره نتوانست آن‌طور که انتظار می‌رفت ببالد. یکی از مشکلات بزرگ جشنواره این است که مرتب در تهران دبیر جشنواره را تغییر می‌دهند. تا یک دبیر می‌خواهد روال معینی به جشنواره بدهد، تغییر می‌کند. در صورتی که بهتر این بود یک دبیر مثلا برای دوره‌ا‌ی 15 ساله انتخاب می‌شد تا بتواند برنامه‌ای درازمدت را پیاده کند. 

 به‌عنوان کسی که تولد جشنواره را به‌چشم دیدید و در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اید؛ چه آرزویی برای آن دارید؟
من آرزویم این است که روی این جشنواره چنان برنامه‌ریزی صورت گیرد که موسیقی نواحی ایران احیا شود. در هر منطقه‌ای از ایران موسیقی نواحی در معرض خطر نابودی است و هر سال هم کمرنگ‌تر می‌شود؛ استادان و پیشکسوتان این موسیقی را داریم از دست می‌دهیم و فرزندان آن‌ها هم راهشان را ادامه نمی‌دهند چون این نوع موسیقی، جایگاه و درآمدی ندارد. الان، یک نوازنده‌ی کیبورد در یک روستا، در یک مراسم که بخواهد اجرا داشته باشد، هر شب دو میلیون تومان دستمزد می‌گیرد ولی این مبلغ برای یک نوازنده‌ی دهل تنها 200 هزار تومان است آن هم با رفتاری سراسر بی‌مهری که با او می‌شود تا جایی که حتی بعد از مجلس، باید خودش برای ایاب و ذهاب فکری بکند! نگاه به موسیقی نواحی، مودبانه و همراه با احترام نیست و اکثریت مردم، فکر می‌کنند ارزش فقط در موسیقی پاپ است. در چنینن شرایطی، همه، حتی افراد مذهبی و ائمه‌جمعه باید موسیقی نواحی را حمایت و حفظ کنند چرا که این موسیقی، مبتنی بر فرهنگ ملی و مذهبی ایران است.

 سپاسگزارم. اگر صحبت دیگری دارید بفرمایید.
من فکر می‌کنم مسئولین استان کرمان باید این جشنواره را جدی‌تر بگیرند و فقط دل‌شان خوش نباشد که یک سال آن را برگزار کنند و بعد بروند تا سال بعد! با وجود این‌که سال‌هاست این جشنواره در کرمان برگزار می‌شود ما هنوز یک سالن استاندارد و درجه‌ی یک حتی در شهر کرمان نداریم تا در آن اجرای گروه‌ها را داشته باشیم در حالی‌که اگر چنین امکانی داشتیم می‌توانستیم جشنواره را در سطح بین‌المللی برگزار کنیم. همچنین، امسال به نظر من، یکی از بدترین سال‌های جشنواره برای کرمان است چرا که جز دبیری اجرایی جشنواره‌، هیچ مسئولیتی به کرمان نداده‌اند. در دوره‌های گذشته اما کرمان در حوزه‌های تخصصی جشنواره هم مسئولیت و نقش داشت. از این صحبتم این‌طور برداشت نشود که خودم را می‌گویم. این دغدغه‌ای که دارم، ارتباطی به خودم ندارد و به‌طور کلی می‌گویم که مسئولان استان نباید زیربار این تصمیم می‌رفتند که تمام کارهای تخصصی هنری را از کرمان بگیرند و فقط یک دبیری اجرایی به کرمان بدهند که آنچه انجام می‌دهد، در جریان جشنواره به چشم مخاطب نمی‌آید!

 

عکس: مژده موذن زاده

0