«معبری در میانه راه»، گزارشی از روند اجرای طرح بهسازی خیابان شهید بهشتی است؛ که هدف آن فراهم آوردن زیرساخت لازم برای ایجاد احتمالی «بیآرتی» است.
آنچه در ادامه می خوانید حاصل گفتوگو با مدیرعامل سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حملونقل عمومی شهرداری کرمان است که در آن به موضوعات مختلفی پیرامون طرح یادشده، پرداخته شده است.
بهانهای برای اجرای خطوط پر سرعت اتوبوس «بیآرتی»
به گزارش کرنا، در این مورد مدیرعامل سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حملونقل شهرداری کرمان، دلیل اصلی بهسازی خیابان شهید بهشتی را اجرای زیرساخت مناسب برای «اتوبوس تندروی شهری» میداند و میگوید: در سیستم حملونقل عمومی روشهای متنوعی وجود دارد، که سادهترین آن سیستم اتوبوس است؛ یک شبکه درهم پیچیده و تارعنکبوتی با انعطافپذیری بالاتر و ایستگاههای متنوعتر که گاها به جای خط مستقیم، پیچ در پیچ است.
وی، از سیستمی سخن میگوید که شهرهای بزرگ دنیا قبل از اینکه به سمت خطوط ریلی، منوریل و تراموا و مترو پیش روند؛ اول به سراغ خطوط پر سرعت اتوبوس «بی آر تی» پیش میروند که نسبت به اتوبوس معمولی ظرفیت بالاتر، تکنولوژی متفاوتتر و سرعت حرکت بالاتری دارد؛ این سیستمی است که در طرح مطالعات جامع حمل و نقل ترافیک شهر کرمان، به آن توجه شده است.
«بی آرتی» همچنان ارجحیت کشورهای پیشرفته برای حملونقل عمومی
خلیفه، میگوید: «بی آرتی»، هزینه کمتری نسبت به مترو و تراموا دارد؛ اگر سرریز مسافر و تقاضای زیادی وجود داشته باشد، در مرحله بعد مترو میتواند پاسخگوی بهتری برای سفر باشد؛ اما در حال حاضر اتوبوس بی آرتی ظرفیت خوبی دارد و اگر این سیستم بتواند در حوزه برنامهریزی و بهرهبرداری خوب و هوشمند عمل کند؛ جایگاه مناسبی برای حملونقل شهری است؛ در اغلب کشورهای دنیا از جمله شهرهای اروپایی، چین و آمریکا هنوز سیستم «بی آر تی» حرف اول را میزند و در کنار سیستم ریلی این سیستم بدون وقفه مورد استفاده قرار میگیرد.
مدیرعامل سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حمل و نقل شهرداری کرمان، با اشاره به اینکه ما با وجود احساس نیاز به یک سیستم حملونقل چابک، برای اینکه بتوانیم خطوط «بی آر تی» را راهاندازی کنیم؛ به خطوط تقریبا مستقلی نیاز داریم؛ این سیستم را سیستمی خاص میداند که در جریان خطوط دیگر نمیتواند به خوبی عمل کند و در ترافیک کارایی و جذابیتی برای مسافر ندارد؛ بنابراین وی اولین شرط اجرای این سیستم را وجود خط جداگانه پایانههای متفاوت میداند که زیرساخت بلیط برای آن از اهمیت خاصی برخوردار است.
«بی آرتی» کاهش زمان سفر، هوشمند و مکانیزه
وی توضیح میدهد: در اتوبوس دستگاه بلیط خوان روی اتوبوس نصب میشود؛ اما در «بی آر تی» به دلیل اهمیت سرعت حرکت و سرعت جابهجایی مسافر، بلیط باید قبل از ورود به اتوبوس پرداخت شود؛ لذا همه چیز تحت تاثیر سرعت، باید هوشمند و مکانیزه باشد نقطه مقابل آن اتوبوس معمولی است، که البته هرچند برنامه زمانبندی برای آن وجود دارد؛ اما این امکان فراهم است که اتوبوس خارج از ایستگاه برای سوارکردن مسافر توقف یا دیرتر یا زودتر از زمان مشخص حرکت کند؛ اما اتوبوس تند روی «بی آرتی» سرایستگاه میایستد، به موقع حرکت میکند.
سرعت حرکت بالاتر و جذابیت بیشتر برای سفر
خلیفه، در ادامه وجود ناوگان اتوبوس پشتیبان را، شرط مهم برای اجرای این سیستم میداند که در نهایت سرعت حرکت بالاتر و جذابیت بیشتری ایجاد کند.
وی میگوید: تقاضا مهم است و اگر نباشد مسافر ترجیح میدهد از خودروهای شخصی استفاده کند؛ بنابراین وجود خطوط تندرو، ایستگاه مکانیزه، پرداخت آسان بلیط و حوزه فنآوری هوشمند میتواند از جذابیتهای این سیستم تلقی شود.
لزوم اجرای ضوابط فنی و استاندارهای شهری
مدیر سازمان مدیریت و مهندسی شبکه حملونقل شهرداری کرمان، در خصوص ضوابط فنی و استاندارهای شهری میگوید: برای اجرای این خط باید فضایی برای ماشینهای سواری و دو خط مستقل برای بی آرتی در دو حالت رفت و برگشت در نظر گرفت؛ لذا باید برای پارک حاشیه هم فضایی در نظر گرفت؛ اگر نه با همون دو خط حرکتی میتوان بی آر تی را اجرا کرد که یک مزیت عالی برای جایگزین کردن این سیستم برای خودروهای شخصی است که دلیل منطقی برای آن وجود دارد؛ ظرفیت «بی آر تی» حدود ده تا ۱۲ برابر استفاده از خودروهای شخصی است؛ حتی بر استفاده از اتوبوس های معمولی نیز مزیت دارد چرا؟ چون اگر اتوبوس هزار نفر در ساعت را جابه جا می کند «بی آرتی» می تواند ۱۲هزار نفر را هم جابهجا کند و علاوه بر آن سیستم حمل ونقل عمومی پیشرفته و فضای نشستن هم زیادی دارد.
خلیفه، که خود کارشناسی مهندسی ترافیک دارد و دانشآموخته رشته راه و ترابری در مقطع دکتراست، مزیت اتوبوس تندرو نسبت به خودروهای شخصی را مجدد مطرح میکند و میگوید: اتوبوسهای بی آرتی معمولا ۱۲متری و ۱۸متری هستند؛ در اتوبوس بی آرتی در یک نوبت ۲۰۰نفر میتوانند سوار شوند در حالیکه این ظرفیت برای خودروهای معمولی مقدور نیست.
وی، ادامه می دهد : خطوط بی آرتی در استاندارد شهری باید کاملا جدا و در چهارراهها اولویت با حرکت اتوبوس باشد و طراحی ایستگاههای ایزوله و ایمنی باید در آن لحاظ شود.
در مورد مقدار فضای اختصاص داده شده میگوید: برای «بی آر تی» به ازای هر خط بین سه تا سه و نیم متر فضا نیاز است که برای اجرای خط رفت و برگشت ما به هفت تا هفتونیم متر فضا نیاز داریم؛ بنابراین عرض خیابان نیز با احتساب پارک حاشیه ای، باید حداقل ۱۶ متر باشد.
مطالعات جامع حملونقل و ترافیک و لزوم اجرای خط یک «بی آرتی» در کرمان
خلیفه، در مورد اهمیت و دلیل اجرای خط «بی آرتی» در کرمان میگوید: در مطالعات بالا دستی از جمله مطالعات جامع حمل ونقل و ترافیک در ترجمه قبلی و ترجمه جدید، پیشنهاداتی داده شده که پیشنهاد اصلی در واقع احداث خط یک «بی آرتی» است و این نیاز برای شهر کرمان احساس میشود؛ درحال حاضر هم اتوبوسرانی در خواست داشته که خط ویژه رفت و برگشت به مسیر آزادی به سمت مشتاق اختصاص یابد و خط آزاد شود؛ دلیل آن این است که مسیر رفت از میدان شهدا به سمت آزادی ۲۰دقیقه طول میکشد و مسیر برگشت بسیار طولانیتر است و حدود ۴۰ دقیقه زمان میبرد؛ به همین دلیل اتوبوسرانی تقاضا داشته که خط آزادی به سمت مشتاق ویژه شود تا اتوبوس پشت ترافیک نماند؛ لذا میبینیم که تقاضا همچنان برای خط یک «بی ار تی» موجود است و روزانه هزاران نفر در این سیستم جابهجا میشوند و این خط باید تحت پوشش سیستم اتوبوس تند رو باشد.
یک مسیر ۱۶ کیلومتری از فرودگاه تا گلزار شهدا
وی مسیر خط اتوبوس تند رو کرمان را از فرودگاه، تا گلزار شهدا اعلام و اصل این خط را از میدان آزادی تا خیابان شهدا میداند؛ این کارشناس مهندسی ترافیک با تاکید بر اینکه اجرای درست خط «بی آر تی» مستلزم وجود فیدر و یا تغذیه کنندههایی است که باید کارایی داشته باشند؛ تغذیه کنندههای بی ارتی را مدهای حمل و نقلی متفاوت معرفی میکند که یکی از آنها اتوبوسهای خطی یا خط واحد و دیگری مسیرهای تاکسیرانی است که باید به خط اصلی بی ارتی منتج شوند.
این کارشناس مهندسی ترافیک و دکتری راه و ترابری، توضیح میدهد: مدهای حمل و نقلی دیگری چون دوچرخه و ایستگاههای اشتراکی هستند که مسافر میتواند از در خانه سوار و کنار خط بی ارتی پیاده شود؛ بنابراین تغذیه کنندهها و فیدرها مهم هستند و آنچه مورد نگرانی کارشناسان است این موضوعه که آیا خط بی آر تی در کرمان کار میکند؛ تقاضا برای آن وجود دارد؟
پاسخ به نگرانیها از اجرای صحیح سیستم «بیارتی» در کرمان
وی میافزاید: کسی که قصد دارد از سیستم حمل ونقل عمومی استفاده کند؛ باید بداند که ۲۰۰تا ۳۰۰ متری او یک ایستگاه اتوبوس قرار دارد و با احتساب ۱۵ دقیقه معطلی میتواند سوار خط واحد شود و به اولین ایستگاه خط بی ارتی برسد؛ اگر نگرانیها در حوزه خط بی ار تی از سوی کارشناسان پلیس راهور و دیگر کارشناسان وجود دارد ؛ این است که ممکن است خط بی ار تی به دلیل اینکه شبکه ناقص است به درستی عمل نکند و این کاملا طبیعی بوده و چیزی غیرمتعارف نیست.
خلیفه، با اذعان به اینکه اسناد بالا دستی تاکید دارد که باید این خط در کرمان اجرا شود و ما به این متهم هستیم که در راستای احداث تقاطعهای غیرهمسطح و خودرومحوری بیش از اندازه کار کردیم؛ ادامه میدهد: درحوزه حمل و نقل عمومی که قشر ضعیف مردم از آن استفاده میکنند؛ چندان فکری نشده و برنامه بلند مدتی برای آن وجود نداشته است؛ ما به آن متهم هستیم که برای الودگیهای هوا و آلودگی صوتی که از خودرو محوری منتج میشود؛ کاری نکردیم.
لزوم ایجاد ناوگان اتوبوسرانی پشتیبان برای سیستم جدید
وی درادامه با اشاره به اینکه با تدبیر شهردار کرمان، از سال گذشته به سمت حمل ونقل عمومی رفتیم؛ به خریداری تعدادی اتوبوس با کیفیت اشاره میکند و با بیان اینکه این سیستم نسبت به پنج سال پیش به روز شده است ادامه میدهد؛ الان حدود ۱۰۰ اتوبوس داریم و میپذیریم که تعداد هنوز کم است؛ این در حالی است که برای خط «بی ارتی» حدود ۲۵۵ اتوبوس خطی نیاز داریم تا این سیستم به درستی کار کند.
این کارشناس مهندسی ترافیک و دکتری راه و ترابری، در پاسخ به اینکه برای اجرای سیستم بی آر تی عرض شریعتی کم است یا زیاد میگوید: این یک غلط مسلط است؛ عرض اگر کم است باید برای خودروی شخصی کم باشد نه اتوبوس، زیرا اگر ذهن بر اساس خودوری شخصی برنامهریزی شده و به آن عادت کرده باشد؛ بله عرض خیابان برای اجرای خط بی آر تی کم است؛ اما اگر ذهن بر اساس سیستم حمل ونقل شهری برنامهریزی شود و آن اولویت داشته باشد؛ یک خط یا دو خط موردی ندارد و قابل پذیریش است.
گذر از درد موقت برای آرامش پایدار
نتیجه:
اجرای خط بیآرتی (BRT) در خیابان شهید بهشتی کرمان، در حال حاضر چهرهای دوگانه دارد؛ از یک سو، مردم با دیدن تغییرات در پیادهروها و نگرانی از ترافیک، دچار تردید و نگرانی هستند و از سوی دیگر، کارشناسان و مسئولین شهرداری با اطمینان کامل، این پروژه را «نیاز روز» و «آیندهی ترافیک کرمان» میدانند.
نکته کلیدی اینجاست که بهسازی پیادهروها و زیرساختهای بیآرتی، دو هدف همزمان دارد؛ بهبود فوری؛ یعنی ایجاد فضایی امن و استاندارد برای عابران پیاده که سالها در این خیابان کمبودش حس میشد و دوم تغییر ساختاری؛ آمادهسازی بستر برای حرکت سریع و منظم اتوبوسها که در درازمدت، ترافیک سنگین خیابان شهید بهشتی را به شدت کاهش میدهد.
البته به نظر میرسد تردید مردم، واکنشی طبیعی به «تغییرات ناگهانی» و «دردِ دوران گذار» است؛ اما اگر به حرف کارشناسان توجه کنیم، این پروژه تنها یک تعمیر ساده نیست؛ بلکه یک «نوسازی ضروری» برای نجات کرمان از گرههای ترافیکی آینده است.
مسئلهی اصلی، مدیریت این دوره گذار است؛ اگر شهرداری بتواند در این مدت، با اطلاعرسانی شفاف و مدیریت هوشمندانه ترافیک، آرامش مردم را حفظ کند، این خیابان به زودی به الگویی موفق برای کرمان تبدیل خواهد شد.
نگاه به آینده؛ کرمان پس از بیآرتی
اگه این پروژه با موفقیت اجرا بشود، خیابان شهید بهشتی دیگه اون شاهراه ترافیکی همیشگی نخواهد بود؛ اتوبوسهای بیآرتی خواهیم دید که با سرعت و نظم بالا، مردم رو از شرق به غرب شهر جابهجا میکنند؛ پیادهروهای استاندارد و زیبایی که فضایی امن برای خرید و قدم زدن دارند؛ آلودگی هوا و سروصدای ترافیک به طرز محسوسی کاهش پیدا میکند؛ مردم ترجیح میدهند به جای ماشین شخصی، از حملونقل عمومی استفاده کنند
حالا دیگه این فقط یک خیابون نیست؛ این یه تغییر فرهنگی تو سبک زندگی شهریه که باید همه به آن باور داشته باشیم.
